آیین‌نامه اجرایی تبصره (4) قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفه‌ای حسابداران ذی‌صلاح به‌عنوان حسابدار رسمی مصوب 1379/6/13 هیئت‌وزیران

هیئت‌وزیران در جلسه مورخ 1379/6/13 بنا به پیشنهاد شماره ۴۳۲۷۱ مورخ 1378/12/16 وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استناد تبصره (۴) قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفه‌ای حسابداران ذی‌صلاح به‌عنوان حسابدار رسمی - مصوب - ۱۳۷۲ آیین‌نامه اجرایی تبصره یادشده را به شرح زیر تصویب نمود:

ماده ۱ - به‌منظور اعمال نظارت مالی بر واحدهای تولیدی، بازرگانی و خدماتی و همچنین حصول اطمینان از قابل‌اعتماد بودن صورت‌های مالی واحدهای مزبور در جهت حفظ منافع عمومی، صاحبان سرمایه و دیگر اشخاص ذی‌نفع، اشخاص حقیقی و حقوقی به ترتیبی كه در این آیین‌نامه معین می‌شود از خدمات تخصصی و حرفه‌ای حسابداران رسمی شاغل و مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران استفاده خواهند نمود.

ماده ۲ - اشخاص حقوقی ذیل مکلف‌اند حسب مورد «حسابرس و بازرس قانونی» یا «حسابرس» خود را از میان مؤسسات حسابرسی كه عضو جامعه حسابداران رسمی ایران می‌باشند، انتخاب نمایند:

الف - شرکت‌های پذیرفته‌شده یا متقاضی پذیرش در بورس اوراق بهادار و شرکت‌های تابعه و وابسته به آن‌ها.

ب - شرکت‌های سهامی عام و شرکت‌های تابعه و وابسته به آن‌ها.

ج - شرکت‌های موضوع‌بندهای (الف و ب) ماده (۷) قانون اساسنامه سازمان حسابرسی با رعایت ترتیبات مقرر در تبصره یك ماده ۱۳۲ قانون محاسبات عمومی.

هـ - شعب و دفاتر نمایندگی شرکت‌های خارجی كه در اجرای قانون اجازه ثبت شعبه و نمایندگی شرکت‌های خارجی - مصوب - ۱۳۷۶ در ایران ثبت‌شده‌اند.

و - مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و شرکت‌ها، سازمان‌ها و مؤسسات تابعه و وابسته به آن‌ها.

ز - سایر اشخاص حقوقی و حقیقی زیر كه با در نظر گرفتن عواملی از قبیل درجه اهمیت، حساسیت و حجم فعالیت آن‌ها (میزان فروش محصولات یا خدمات، جمع دارایی‌ها، تعداد پرسنل و میزان سرمایه) و همچنین میزان ظرفیت كاری مؤسسات حسابرسی و حسابداران رسمی، مشخصات یا فهرست آن‌ها توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی تا پایان دی‌ماه هرسال اعلام می‌گردد.

۱ - شرکت‌های سهامی خاص و سایر شرکت‌ها و همچنین مؤسسات انتفاعی غیرتجاری.

۲ - شرکت‌ها و مؤسسات تعاونی و اتحادیه‌های آن‌ها.

۳ - اشخاص حقیقی كه طبق مقررات قانونی مربوط، مكلف به نگهداری دفاتر قانونی هستند.

تبصره ۱ - اشخاص موضوع این ماده می‌تواند از خدمات سازمان حسابرسی كه تنها مؤسسه حسابرسی دولتی می‌باشد، به‌عنوان «حسابرس و بازرس قانونی» یا «حسابرس» خود حسب مورداستفاده نمایند.

تبصره ۲ - ضوابط تشخیص شرکت‌های تابعه و وابسته، با توجه به اصول و ضوابط حسابداری موضوع بند (ز) ماده (۷) قانون اساسنامه سازمان حسابرسی تعیین می‌گردد.

تبصره ۳ ـ با تعیین و اعلام وزارت امور اقتصادی و دارایی می‌توان برای «حسابرسی و بازرسی قانونی» یا «حسابرسی» اشخاص موضوع بند (ز) این ماده، از خدمات حسابداران رسمی نیز استفاده كرد.

ماده ۳ - صورت‌های مالی اشخاص موضوع ماده (۲) كه حسب مورد فاقد گزارش «حسابرسی و بازرسی قانونی» یا «گزارش حسابرسی» موضوع این آیین‌نامه باشد در هیچ‌یک از وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی، شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و بیمه‌ها، مؤسسات اعتباری غیر بانكی، سازمان بورس اوراق بهادار و مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی معتبر نمی‌باشد و به نفع اشخاص مزبور قابل استناد نخواهد بود.

تبصره - استفاده اشخاص حقیقی و حقوقی موضوع این ماده از تسهیلات قابل‌ارائه توسط وزارتخانه‌ها، مؤسسات، سازمان‌ها، دستگاه‌ها و شرکت‌های مذكور در این ماده كه وفق مقررات و ضوابط اعلام‌شده مستلزم ارائه صورت‌های مالی می‌باشد، حسب مورد منوط به ارائه گزارش حسابدار رسمی یا مؤسسه حسابرسی موضوع این آیین‌نامه می‌باشد.

ماده ۴ - حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی مکلف‌اند در گزارش «حسابرسی و بازرسی قانونی» یا «گزارش حسابرسی» كه با رعایت قانون اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷ و طبق اصول و ضوابط حسابرسی تهیه می‌شود، نسبت به حساب‌ها و صورت‌های مالی رسیدگی شده درباره موارد زیر صریحاً اظهارنظر نمایند:

الف - رعایت قوانین و مقررات تجاری، مالیاتی و سایر قوانین و مقررات مرتبط با فعالیت شخص مورد رسیدگی.

ب - رعایت اصول و ضوابط حسابداری در تهیه و ارائه صورت‌های مالی و یادداشت‌های همراه صورت‌های مزبور.

ج - نحوه ارائه وضعیت مالی و نتایج عملیات شخص مورد رسیدگی در صورت‌های مالی.

تبصره ۱ - هرگاه حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی در جریان رسیدگی، به هرگونه تخلف از مقررات موضوع این ماده از ناحیه هیئت‌مدیره و مدیرعامل برخورد نمایند، مکلف‌اند موارد را در گزارش خود منعكس كنند.

تبصره ۲ - مقصود از اصول و ضوابط حسابرسی، اصول متعارف در حرفه حسابرسی، استانداردهای موضوع بند (ز) ماده (۷) قانون اساسنامه سازمان حسابرسی و آیین رفتار حرفه‌ای موضوع بند (۳) ماده (۶) اساسنامه جامعه حسابداران رسمی ایران می‌باشد.

تبصره ۳ - مقصود از اصول و ضوابط حسابداری، اصول متداول در حسابداری و استانداردهای موضوع بند (ز) ماده (۷) قانون اساسنامه سازمان حسابرسی می‌باشد.

ماده 5 ـ (اصلاحی 1392/7/17) حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی كه عهده‌دار انجام وظایف حسابرسی و بازرسی قانونی و یا حسابرسی اشخاص مشمول ماده (2) این آیین‌نامه می‌باشد، در صورت درخواست اشخاص مزبور در اجرای ماده (272) قانون مالیات‌های مستقیم و در صورت قبول درخواست مؤدی طبق ماده (27) قانون مالیات بر ارزش‌افزوده مکلف‌اند علاوه بر گزارش موضوع ماده (4) فوق، گزارش حسابرسی مالیاتی جداگانه طبق نمونه‌ای كه از طرف سازمان امور مالیاتی كشور تهیه و در دسترس قرار گیرد، تنظیم و جهت تسلیم به اداره امور مالیاتی مربوط در اختیار مؤدی قرار دهند. گزارش مذكور باید شامل موارد زیر باشد:

الف ـ اظهارنظر نسبت به‌کفایت دفاتر و اسناد و مدارك حسابداری برای امر حسابرسی طبق مفاد قانون مالیات‌های مستقیم و قانون مالیات بر ارزش‌افزوده و مقررات مربوط با رعایت اصول و ضوابط و استانداردهای حسابداری.

ب - تعیین درآمد مشمول مالیات، مأخذ مشمول مالیات بر ارزش‌افزوده و مالیات متعلق به هر دوره مالیاتی حسب مورد بر اساس قوانین مالیات‌های مستقیم و مالیات بر ارزش‌افزوده و مقررات مربوط.

ج - اظهارنظر نسبت به مالیات‌های تكلیفی كه مؤدی به‌موجب قانون مالیات‌های مستقیم مكلف به كسر و پرداخت آن به سازمان امور مالیاتی كشور بوده است.

د ـ سایر مواردی كه در نمونه گزارش حسابرسی مالیاتی موردنظر سازمان امور مالیاتی كشور تعیین خواهد شد.

تبصره 1 (اصلاحی 1392/7/17)- گزارش حسابرسی مالیاتی در مورد مالیات بر ارزش‌افزوده نیز با توجه به بند (هـ) ماده‌واحده قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفه‌ای حسابداران ذی‌صلاح به‌عنوان حسابدار رسمی ـ مصوب 1372 ـ و تبصره (4) آن، به ترتیبی خواهد بود كه در نمونه گزارش حسابرسی مالیاتی تنظیمی سازمان امور مالیاتی كشور تعیین می‌گردد.

تبصره 2 (اصلاحی 1392/7/17)- هرگاه حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی در اجرای بند «الف» این ماده به موارد ایرادی برخورد نمایند كه به نظر آن‌ها به اعتبار دفاتر خللی وارد ننماید و تعیین درآمد واقعی مشمول مالیات و مأخذ مشمول مالیات بر ارزش‌افزوده و مالیات متعلق به هر دوره مالیاتی امکان‌پذیر باشد، ضمن درج موارد ایراد در گزارش خود، درآمد مشمول مالیات و مأخذ مشمول مالیات بر ارزش‌افزوده و مالیات متعلق به هر دوره مالیاتی را تعیین خواهد كرد.

درصورتی‌که دفاتر و اسناد و مدارك مزبور برای محاسبه درآمد مشمول مالیات و تعیین مأخذ مشمول مالیات بر ارزش‌افزوده و مالیات متعلق به هر دوره مالیاتی غیرقابل‌رسیدگی تشخیص داده شود یا به علت عدم رعایت موازین قانونی و آیین‌نامه مربوط موردقبول واقع نشود، حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی باید پس از ارائه گزارش حسابرسی مالیاتی حاوی اظهارنظر نسبت به‌کفایت اسناد و مدارك و دفاتر برای امر حسابرسی مالیاتی، موضوع را به‌طور كتبی با ذكر دلایل به اداره امور مالیاتی ذی‌ربط اعلام نماید، در این صورت اداره امور مالیاتی مكلف است مطابق مقررات موضوعه نسبت به رسیدگی و تعیین درآمد مشمول مالیات و مأخذ مشمول مالیات بر ارزش‌افزوده و مالیات متعلق به هر دوره مالیاتی اقدام نماید.

تبصره 3 - چنانچه قبل یا بعد از صدور برگ تشخیص مالیات، اطلاعات و مداركی در مورد فعالیت‌های مالی به دست آید كه درنتیجه نیاز به بررسی دفاتر و اسناد و مدارك مؤدی ذی‌ربط و توضیحات تكمیلی حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی باشد، رئیس اداره امور مالیاتی موضوع را با ذكر مصداق به‌طور كتبی از حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی استعلام خواهد نمود كه به ترتیب زیر عمل خواهد شد:

الف ـ حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی مکلف‌اند ظرف یك ماه از تاریخ دریافت استعلام، دفاتر و اسناد و مدارك مربوط را بررسی و درصورتی‌که فعالیت مزبور در دفاتر ثبت‌نشده باشد، موضوع عدم ثبت فعالیت مالی را به‌طور كتبی به اطلاع رئیس اداره امور مالیاتی برسانند، در این صورت اداره امور مالیاتی بر اساس پاسخ واصل‌شده، مطابق قانون و مقررات موضوعه اقدام خواهد نمود.

ب ـ درصورتی‌که فعالیت مالی مزبور در دفاتر ثبت‌شده باشد، حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی مکلف‌اند ظرف یك ماه از تاریخ دریافت استعلام، ثبت فعالیت‌های مورد استعلام در دفاتر مؤدی را ضمن توضیحات تكمیلی با ذكر شماره سند حسابداری همراه با تصویر اسناد حسابداری و مدارك ضمیمه به آن، به‌طور كتبی به اطلاع رئیس اداره امور مالیاتی می‌رساند.

ج ـ درصورتی‌که پاسخ حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی با توجه به اسناد و مدارك ارسالی و توضیحات تكمیلی داده‌شده، به نظر رئیس اداره امور مالیاتی با قوانین و مقررات مربوط تطبیق ننماید، اداره امور مالیاتی موضوع را با شرح استدلال عدم پذیرش به هیئت سه‌نفری موضوع‌بند «ب» تبصره (1) ماده (6) این آیین‌نامه ارجاع خواهد شد.

د ـ درصورتی‌که حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی ظرف یك ماه از تاریخ دریافت استعلام نسبت به ارائه پاسخ لازم به رئیس اداره امور مالیاتی مربوط اقدام نكنند، اداره امور مالیاتی با استعلام و یا مراجعه به مؤدی طبق قانون و مقررات موضوعه اقدام خواهد نمود.

تبصره 4 (الحاقی 1386/11/15)- اشخاصی كه انجام حسابرسی مالیاتی را به حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی ارجاع می‌نمایند، مکلف‌اند یك نسخه از قرارداد با حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی را همراه با اظهارنامه مالیاتی به اداره امور مالیاتی مربوط تسلیم نمایند.

تبصره 5 (الحاقی 1386/11/15)- در مواردی كه پرونده مالیاتی مؤدیان مذكور در جلسه هیئت سه‌نفری موضوع‌بند (3) ماده (97) قانون مالیات‌های مستقیم مطرح باشد، یكی از اعضای هیئت مزبور توسط رئیس‌کل سازمان امور مالیاتی كشور از بین حسابداران رسمی انتخاب می‌شود.

ماده 6 (اصلاحی 1392/7/17)- اداره امور مالیاتی گزارش حسابرسی مالیاتی را بدون رسیدگی قبول و مطابق مقررات برگ تشخیص مالیات و یا برگ مطالبه صادر می‌نماید.

تبصره 1 (اصلاحی 1392/7/17)- چنانچه قبل از صدور برگ تشخیص مالیات یا اوراق مطالبه مالیات یا برگ استرداد مالیات اضافه پرداختی نسبت به ارائه گزارش حسابرسی مالیاتی در خصوص بندهای «ب» (هزینه‌های قابل‌قبول، استهلاكات و خرید و عرضه كالا و خدمات) و «ج» (ازجمله مالیات بر ارزش‌افزوده، مالیات‌های تكلیفی و حقوق) ماده (5) این آیین‌نامه و معافیت‌های مالیاتی نیاز به توضیحات تكمیلی حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی باشد، رئیس اداره امور مالیاتی موضوع را با ذكر مصداق به‌طور كتبی از حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی استعلام خواهد نمود كه به ترتیب زیر عمل خواهد شد:

الف ـ حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی مکلف‌اند ظرف یك ماه از تاریخ دریافت استعلام، توضیحات تكمیلی را به رئیس اداره امور مالیاتی ارائه نمایند، در غیر این صورت و یا اعلام عدم دسترسی به دفاتر و اسناد و مدارك مؤدی از سوی حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی، اداره امور مالیاتی مطابق مقررات موضوعه جهت رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات و مالیات‌های تكلیفی و تعیین مأخذ مشمول مالیات بر ارزش‌افزوده و مالیات متعلق به هر دوره مالیاتی مؤدی اقدام خواهد نمود.

ب ـ درصورتی‌که پاسخ حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی ازلحاظ انطباق با قوانین و مقررات مالیاتی حسب نظر رئیس اداره امور مالیاتی كافی به مقصود نباشد، موضوع به هیئتی متشكل از نمایندگان سازمان امور مالیاتی كشور و شورای عالی جامعه حسابداران رسمی ایران (نماینده سازمان حسابرسی در مورد گزارش‌های حسابرسی مالیاتی آن سازمان) و یك نفر از حسابداران رسمی به انتخاب رئیس‌کل سازمان امور مالیاتی كشور ارجاع می‌گردد. هیئت با حضور كلیه اعضا رسمیت یافته و رأی اكثریت اعضای هیئت مذكور، موردقبول سازمان امور مالیاتی كشور و جامعه حسابداران رسمی و سازمان حسابرسی بوده و مبنای حل‌وفصل پرونده ذی‌ربط قرار خواهد گرفت.

بررسی‌های هیئت یادشده حسب مورد شامل مذاكره با حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی گزارش دهنده، مشاهده و بررسی اسناد و مدارك حسابرسی مالیاتی در رابطه با موضوع یا موضوعات مورد استعلام اداره امور مالیاتی و درخواست انجام رسیدگی‌های تكمیلی توسط حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی و اعلام نتیجه به هیئت خواهد بود.

تبصره 2 (الحاقی 1386/11/15)- نحوه اداره و تشكیل جلسات هیئت موضوع بند «ب» تبصره (1) این ماده به‌موجب دستورالعملی خواهد بود كه توسط هیئت مزبور تهیه و به تصویب رئیس‌کل سازمان امور مالیاتی كشور می‌رسد.

تبصره 3 (الحاقی1386/11/15)- رؤسای ادارات امور مالیاتی و حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی باید تمهیداتی به كار برند تا استعلام و ارسال پاسخ در مهلت‌های تعیین‌شده انجام شود. مكاتبات بین اداره امور مالیاتی و حسابدار رسمی و بالعكس باید با ابلاغ كتبی و از طریق پست سفارشی صورت پذیرد.

تبصره 4 (اصلاحی 1392/7/17)- چنانچه هیئت موضوع بند «ب» تبصره (1) این ماده با اكثریت آراء حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی و یا سازمان حسابرسی را به لحاظ عدم رعایت دستورالعمل حسابرسی مالیاتی و سایر مقررات مالیاتی در تنظیم گزارش حسابرسی مالیاتی مقصر تشخیص دهد، سازمان امور مالیاتی كشور گزارش مربوط را به وزیر امور اقتصادی و دارایی ارائه و نظر هیئت را جهت طرح در هیئت‌های انتظامی جامعه حسابداران رسمی یا كمیته انضباطی سازمان حسابرسی ارسال خواهد نمود. جامعه حسابداران رسمی ایران و سازمان حسابرسی مکلف‌اند یك نسخه از رأی هیئت‌های انتظامی یا كمیته انضباطی را جهت اطلاع به سازمان امور مالیاتی كشور ارسال نمایند.

تبصره ۲ - درصورتی‌که قبل از صدور برگ تشخیص مالیات نسبت به گزارش حسابرسی مالیاتی در خصوص بندهای (ب) و (ج) ماده (۵) به توضیحات تكمیلی و مداركی نیاز باشد باید مطابق تبصره فوق اقدام شود. مؤدی یا حسابدار رسمی یا مؤسسه حسابرسی مكلف است، حداكثر ظرف یك ماه از تاریخ ابلاغ، اسناد و مدارك و دفاتر موضوع تبصره یك و توضیحات و اطلاعات تكمیلی و مدارك موضوع این تبصره را حسب مورد به اداره مالیاتی مربوط ارائه نماید. در صورت احراز عدم ثبت فعالیت مالی، یا در صورت عدم ارائه اسناد و مدارك و دفاتر و یا عدم ارائه توضیحات تكمیلی و مدارك در مهلت فوق، مأمور تشخیص مالیات با توجه به اطلاعات و اسناد و مدارك به‌دست‌آمده حسب مورد مطابق بند (۲) یا (۳) ماده (۹۷) قانون مالیات‌های مستقیم رفتار و نسبت به تعیین درآمد مشمول مالیات و مطالبه مالیات متعلق و یا مالیات‌های تكلیفی طبق مقررات مربوط اقدام خواهد نمود.

ماده 7 (اصلاحی 1386/11/15)- سایر اشخاص حقوقی و حقیقی كه مشمول مفاد ماده (2) این آیین‌نامه نمی‌گردند، می‌تواند حسابرسی صورت‌های مالی و تنظیم گزارش مالیاتی خود را به حسابدار رسمی یا مؤسسه حسابرسی ارجاع و گزارش مزبور را، به‌ضمیمه اظهارنامه مالیاتی و صورت‌های مالی و یا ظرف مهلت مقرر در ماده (6) این آیین‌نامه به اداره امور مالیاتی مربوط تسلیم نمایند. در این صورت، مشمول مفاد مواد (5) و (6) این آیین‌نامه و تبصره‌های ذیل آن خواهند بود.

تبصره - وزارت امور اقتصادی و دارایی می‌تواند حسابرسی صورت‌های مالی و تنظیم گزارش مالیاتی اشخاص حقوقی و حقیقی را به حسابداران رسمی یا مؤسسات حسابرسی واگذار نماید. در این صورت پرداخت حق‌الزحمه، طبق مقررات مربوط به عهده وزارت مزبور خواهد بود.

ماده ۸ - اشخاص حقیقی و حقوقی می‌تواند با كسب نظر موافق سازمان تأمین اجتماعی، حسابرسی دفاتر قانونی و تنظیم گزارش تعیین مبالغ مشمول كسر حق بیمه خود را به حسابداران رسمی یا مؤسسات حسابرسی موضوع این آیین‌نامه ارجاع و حسابداران و مؤسسات مذكور با رعایت تكالیف كارفرمایان بر مبنای قوانین، مقررات و دستورالعمل‌های سازمان تأمین اجتماعی، گزارش حسابرسی لازم را تهیه كه در این صورت گزارش مزبور مبنای محاسبه حق بیمه قرار خواهد گرفت.

تبصره - حكم این ماده مانع مطالبه حق بیمه ناشی از اشتباه در محاسبات و موارد ذكر نشده در گزارش حسابرسی مذكور در فوق طبق مقررات تأمین اجتماعی و سایر مقررات، حداكثر ظرف مدت شش ماه از تاریخ تسلیم گزارش نخواهد بود.

ماده ۹ - اشخاص حقوقی و حقیقی می‌تواند با كسب نظر موافق دستگاه‌های دولتی دریافت‌کننده مالیات‌های غیرمستقیم، مابه‌التفاوت‌های قیمت كالا و خدمات، حقوق و عوارض دولت، شهرداری‌ها، آموزش‌وپرورش، تربیت‌بدنی و سایر موارد، از خدمات حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی برای تهیه گزارش‌های حسابرسی ویژه در خصوص موارد یادشده استفاده نمایند. در این صورت دستگاه‌های دولتی مذكور موظف‌اند گزارش‌های حسابرسی ویژه مزبور را مبنای محاسبه و دریافت مطالبات خود قرار دهند.

تبصره - دستگاه‌های دولتی موضوع این ماده رأساً نیز می‌تواند حسابرسی ویژه و تهیه گزارش مربوط در خصوص اشخاص حقوقی و حقیقی را به حسابداران رسمی یا مؤسسات حسابرسی واگذار نمایند. در این صورت پرداخت حق‌الزحمه طبق مقررات مربوط به عهده دستگاه دولتی ذی‌ربط خواهد بود.

ماده ۱۰ - كلیه اشخاص موضوع این آیین‌نامه كه مجازند طبق مقررات ارزی كشور تمام یا قسمتی از درآمد، اصل سرمایه، سود سرمایه‌گذاری، حق الامتیاز، اقساط و سود تسهیلات دریافتی و موارد مشابه را به ارز و از طریق شبكه بانكی به خارج از كشور منتقل نمایند مکلف‌اند حسب مورد گزارش ویژه سازمان حسابرسی یا مؤسسه حسابرسی و یا حسابدار رسمی در خصوص اظهارنظر نسبت به انطباق میزان ارز موردتقاضا با مستندات و مقررات مربوط را به درخواست خود منظم نمایند.

تبصره ۱ - حكم این ماده شامل خرید كالا و خدمات و اخذ تسهیلات از خارج از كشور كه عملیات آن از طریق اعتبارات اسنادی، ثبت سفارش و امثال آن‌ها صورت می‌گیرد و مشمول اعمال نظارت مراجع ذی‌ربط دیگر می‌باشد، نخواهد بود.

تبصره ۲ - هیئت مذكور در ماده (۲) قانون جلب و حمایت سرمایه‌های خارجی مصوب سال ۱۳۳۴ می‌تواند حسب مورد از خدمات سازمان حسابرسی یا مؤسسات حسابرسی یا حسابداران رسمی استفاده نماید.

ماده ۱۱ - كلیه گزارش‌های حسابداران رسمی باید حسب مورد به‌وسیله حسابدار رسمی با درج نام و نام خانوادگی و شماره عضویت امضا و مهر شود و در مورد مؤسسات حسابرسی حداقل به امضای یكی از شركای مؤسسه با ذكر نام و نام خانوادگی و شماره عضویت وی و مهر مؤسسه برسد.

ماده ۱۲ ـ اشخاص حقوقی و حقیقی می‌تواند علاوه بر موارد فوق‌الذکر از سایر خدمات مجاز حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی موضوع ماده ۱ «اساسنامه جامعه حسابداران رسمی ایران» نیز استفاده نمایند.

ماده ۱۳ - تا تاریخ تصویب آیین اخلاق و رفتار حرفه‌ای حسابداران موضوع‌بند (۳) ماده (۶) اساسنامه جامعه حسابداران رسمی ایران، گزارش حسابدار رسمی یا مؤسسه حسابرسی كه در سرمایه و منافع واحد مورد رسیدگی شریك و سهیم بوده، یا با واحد مزبور معاملات بازرگانی و انتفاعی داشته و به آن واحد خدمات حسابداری و مالی ارائه نموده و یا از طرف آن واحد وكالت حضور در جلسات هیئت‌مدیره داشته باشد، معتبر نبوده و به نفع واحد مزبور قابل استناد نخواهد بود.

تبصره - درصورتی‌که حسابدار رسمی و یا مؤسسه حسابرسی، عهده‌دار ارائه خدمات مشاوره‌ای و طراحی سیستم‌های مالی به صاحب‌کار شده باشد، باید ضمن اعلام مراتب به دبیر کل جامعه (قبل از شروع به عملیات حسابرسی) و رعایت دقیق اصول و ضوابط حرفه‌ای به‌گونه‌ای عمل كند كه به صلاحیت حرفه‌ای و استقلال وی خدشه وارد نشود.

ماده ۱۴ - در مواردی كه مراجع قضایی و یا داوری اعم از داخلی و یا خارجی درخواست استفاده از خدمات حسابداران رسمی و یا مؤسسات حسابرسی را داشته باشند، جامعه حسابداران رسمی ایران نسبت به ارسال فهرست حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی اقدام خواهد نمود. شخص منتخب مكلف است مراتب را به اطلاع جامعه حسابداران رسمی ایران برساند.